Sự phát triển nhanh của các khu công nghiệp (KCN) và cụm công nghiệp (CCN) kéo theo lượng nước thải phát sinh ngày càng lớn, đòi hỏi doanh nghiệp phải chú trọng đến quy trình xử lý nước thải ngay từ khâu đầu tư, xây dựng và vận hành dự án. Việc thu gom, xử lý và kiểm soát nước thải phải tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường trước khi xả ra nguồn tiếp nhận.
Đặc biệt, đối với các dự án mới trong khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung và cụm công nghiệp, nước thải về nguyên tắc phải được xử lý sơ bộ trước khi đấu nối vào hệ thống xử lý nước thải tập trung, nhằm kiểm soát chất lượng đầu vào và đảm bảo hiệu quả của toàn bộ quy trình xử lý nước thải trong KCN, CCN.
1. Quy chuẩn nước thải công nghiệp hiện hành
Hiện nay, QCVN 40:2025/BTNMT – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải công nghiệp là quy chuẩn quan trọng quy định các giới hạn cho phép đối với các thông số ô nhiễm trong nước thải công nghiệp khi xả ra nguồn tiếp nhận. Quy chuẩn này được ban hành kèm Thông tư số 06/2025/TT-BTNMT ngày 28/02/2025.
Các thông số kiểm soát có thể bao gồm những nhóm chỉ tiêu đặc trưng như:
- pH;
- BOD, COD/TOC;
- chất rắn lơ lửng (TSS);
- amoni, tổng nitơ, tổng phốt pho;
- dầu mỡ;
- kim loại và các chất ô nhiễm đặc thù;
- coliform và các thông số khác tùy theo loại hình sản xuất.
Lưu ý: Không phải mọi dự án đều áp dụng cùng một danh sách và giới hạn thông số. Giá trị giới hạn cụ thể cần căn cứ vào loại hình sản xuất, lưu lượng, nguồn tiếp nhận, hồ sơ môi trường và quy định áp dụng cho từng trường hợp.
2. Nước thải trong KCN, CCN được xử lý như thế nào?
Quy trình xử lý thông thường có thể khái quát theo các bước:
Nước thải từ nhà máy → xử lý sơ bộ tại doanh nghiệp → hệ thống thu gom → trạm xử lý nước thải tập trung → quan trắc/kiểm soát → xả ra nguồn tiếp nhận.
Bước 1: Thu gom nước thải tại doanh nghiệp
Nước thải phát sinh từ các dây chuyền sản xuất, khu vệ sinh, nhà ăn và các hoạt động khác được thu gom theo hệ thống riêng.
Doanh nghiệp phải kiểm soát thành phần nước thải trước khi đưa vào hệ thống chung, đặc biệt đối với các loại nước thải có chứa dầu mỡ, hóa chất, kim loại nặng hoặc chất ô nhiễm đặc thù.
Bước 2: Xử lý sơ bộ tại nhà máy
Trước khi đấu nối vào hệ thống xử lý tập trung, doanh nghiệp phải thực hiện xử lý sơ bộ để nước thải đáp ứng điều kiện tiếp nhận của hệ thống.
Theo quy định hiện hành, nước thải chuyển giao cho hệ thống xử lý tập trung phải có khối lượng và các thông số ô nhiễm không vượt quá tiêu chuẩn nước thải đầu vào, đồng thời đáp ứng điều kiện trong thỏa thuận với chủ đầu tư hạ tầng và giấy phép môi trường của KCN/CCN.
Bước 3: Đấu nối vào hệ thống xử lý tập trung
Sau xử lý sơ bộ, nước thải được dẫn qua hệ thống đường ống thu gom của KCN/CCN đến nhà máy xử lý nước thải tập trung.
Đối với dự án đầu tư mới trong khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung và CCN, nguyên tắc hiện hành là phải xử lý sơ bộ và đấu nối vào hệ thống xử lý nước thải tập trung, trừ các trường hợp được pháp luật quy định miễn trừ.
Bước 4: Xử lý tại nhà máy tập trung
Tùy thuộc vào đặc điểm nước thải và công suất thiết kế, hệ thống xử lý tập trung thường được bố trí nhiều công đoạn:
Song chắn rác → bể điều hòa → xử lý hóa lý → xử lý sinh học → lắng → xử lý bậc cao/khử trùng → quan trắc → xả thải
Trong đó:
- Song chắn rác: loại bỏ rác và chất rắn kích thước lớn.
- Bể điều hòa: ổn định lưu lượng và nồng độ nước thải.
- Xử lý hóa lý: hỗ trợ loại bỏ chất rắn, dầu mỡ, kim loại hoặc các chất ô nhiễm phù hợp.
- Xử lý sinh học: sử dụng vi sinh vật để phân hủy các chất hữu cơ và xử lý nitơ, phốt pho theo thiết kế.
- Lắng: tách bùn sinh học và phần nước sau xử lý.
- Khử trùng: giảm vi sinh vật gây bệnh trước khi xả.
- Quan trắc: kiểm soát chất lượng nước sau xử lý theo yêu cầu của hệ thống và pháp luật môi trường.
Không có một công nghệ xử lý duy nhất áp dụng cho mọi KCN/CCN; công nghệ phải được lựa chọn dựa trên lưu lượng, thành phần nước thải, ngành nghề thu hút đầu tư và yêu cầu của nguồn tiếp nhận.
3. Yêu cầu đối với doanh nghiệp khi đầu tư vào KCN, CCN
Doanh nghiệp cần xác định rõ lưu lượng và thành phần nước thải ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án. Đây là cơ sở để lựa chọn công nghệ xử lý sơ bộ và xác định khả năng đấu nối vào hệ thống tập trung.
Đặc biệt, doanh nghiệp phải tuân thủ tiêu chuẩn nước thải đầu vào của KCN/CCN. Không được tự ý đưa nước thải có nồng độ ô nhiễm vượt giới hạn tiếp nhận vào hệ thống chung.
Đối với trường hợp cho thuê nhà xưởng, đơn vị cho thuê và đơn vị thuê phải xác định rõ trách nhiệm thu gom, xử lý nước thải và bảo đảm các yêu cầu của chủ đầu tư hạ tầng KCN/CCN.
4. Hệ thống xử lý nước thải tập trung của KCN/CCN
Một hệ thống xử lý nước thải tập trung thường bao gồm:
- Hệ thống đường ống thu gom;
- Trạm bơm và bể điều hòa;
- Nhà máy/trạm xử lý nước thải tập trung;
- Hệ thống xử lý bùn;
- Hệ thống quan trắc và kiểm soát nước thải;
- Điểm xả và công trình xả thải;
- Hệ thống điện, điều khiển và vận hành dự phòng.
Việc xây dựng và vận hành hệ thống phải phù hợp với quy mô, công suất, ngành nghề thu hút đầu tư và yêu cầu bảo vệ môi trường của từng KCN/CCN.
Xử lý nước thải là một cấu phần không thể thiếu trong hạ tầng KCN và CCN, vừa bảo đảm hoạt động sản xuất ổn định vừa đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường. Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp đầu tư mới về cơ bản phải xử lý sơ bộ nước thải và đấu nối vào hệ thống xử lý tập trung, trong khi nước thải sau xử lý phải đáp ứng các yêu cầu môi trường áp dụng trước khi xả ra nguồn tiếp nhận.
Đối với nhà đầu tư, việc đánh giá công suất, công nghệ, tiêu chuẩn tiếp nhận và năng lực vận hành hệ thống xử lý nước thải ngay từ bước lựa chọn địa điểm sẽ giúp hạn chế rủi ro, tối ưu chi phí và bảo đảm dự án có thể vận hành lâu dài.
Tìm hiểu các sản phẩm khác của Global Land TẠI ĐÂY